TATADU VIỆT NAM

Sầu riêng là “vua của các loại trái cây”, mang lại giá trị kinh tế cao.

Tuy nhiên, tình trạng sượng cơm (cơm cứng, không chín, nhạt nhẽo) và cháy múi (phần thịt múi bị thâm đen, khô, có vị đắng) là những vấn đề nan giải, làm giảm nghiêm trọng chất lượng và giá trị thương phẩm.

Để giải quyết triệt để, nhà vườn cần hiểu rõ nguyên nhân và áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật chăm sóc.

I. Tìm Hiểu Về Sượng Cơm Và Cháy Múi Sầu Riêng

1. Sượng Cơm Sầu Riêng Là Gì?

   • Là hiện tượng cơm sầu riêng không chín đều, một phần hoặc toàn bộ múi bị cứng, chai, ăn không có vị ngọt béo đặc trưng, thậm chí không ăn được.

   • Cơm có thể có màu trắng đục hoặc vàng nhạt nhưng không mềm dẻo.

2. Cháy Múi Sầu Riêng Là Gì?

   • Là tình trạng phần đầu hoặc một phần của thịt múi sầu riêng bị biến màu (thường là nâu đen), khô cứng, có thể kèm vị đắng.

   • Hiện tượng này thường xảy ra bên trong múi, khó phát hiện từ bên ngoài cho đến khi bổ trái.

II. Nguyên Nhân Chính Dẫn Đến Sầu Riêng Bị Sượng Cơm, Cháy Múi

Việc xác định đúng nguyên nhân là chìa khóa để có giải pháp phù hợp:

1. Dinh Dưỡng Mất Cân Đối:

   • a.Thừa Đạm (N) cuối vụ: Kích thích cây ra đọt non, cạnh tranh dinh dưỡng với trái, làm chậm quá trình chín, gây sượng.

   • b.Thiếu Kali (K): Kali rất quan trọng cho quá trình vận chuyển đường, tổng hợp tinh bột và chất lượng cơm. Thiếu Kali làm cơm nhạt, dễ bị sượng.

   • c.Thiếu Canxi (Ca) và Bo (B): Canxi giúp thành tế bào vững chắc, Bo hỗ trợ vận chuyển Canxi và đường. Thiếu Canxi-Bo là nguyên nhân hàng đầu gây cháy múi, làm tế bào bị tổn thương, rối loạn quá trình chín.

   • Mất cân bằng giữa Kali và Canxi: Bón quá nhiều Kali mà không đủ Canxi cũng có thể gây cháy múi.

2. Chế Độ Nước Tưới Không Hợp Lý:

   • Thừa nước/Ngập úng gần thu hoạch: Đặc biệt là mưa nhiều hoặc tưới đẫm sát ngày thu, cây hút nhiều nước làm cơm bị nhão, nhạt, dễ sượng.

   • Thiếu nước đột ngột giai đoạn trái lớn: Gây sốc cho cây, ảnh hưởng đến sự phát triển của múi, dễ dẫn đến cháy múi.

3. Thời Tiết Bất Lợi:

   • Mưa dầm kéo dài khi trái sắp chín: Gây sượng do cây hút nhiều nước.

   • Nắng nóng gay gắt kèm theo gió khô: Có thể làm tăng nguy cơ cháy múi nếu cây thiếu nước và dinh dưỡng.

4. Thu Hoạch Không Đúng Thời Điểm:

   • Thu hoạch quá non: Cơm chưa đủ thời gian tích lũy đường và tinh bột, dẫn đến sượng.

   • Hoặc quá già (để rụng tự nhiên rồi mới nhặt): Dễ bị lên men, cơm nhão, chất lượng giảm.

5. Đặc Tính Giống:

   • Một số giống sầu riêng nhạy cảm hơn với hiện tượng sượng hoặc cháy múi.

6. Quản Lý Cây Trồng Chưa Tốt:

   • Cây suy yếu, bộ lá kém, bị sâu bệnh tấn công nặng làm giảm khả năng quang hợp, ảnh hưởng đến chất lượng trái.

   • Để quá nhiều trái trên cây, dinh dưỡng không đủ cung cấp cho tất cả các trái.

III. Kỹ Thuật Chăm Sóc Sầu Riêng Toàn Diện Để Ngăn Ngừa Sượng Cơm, Cháy Múi

1. Quản Lý Dinh Dưỡng Khoa Học:

   • Bón phân cân đối N-P-K theo từng giai đoạn:

     • Giai đoạn nuôi trái lớn (trước thu hoạch khoảng 60-70 ngày): Tập trung bón phân có hàm lượng Kali cao (ví dụ NPK 12-12-17, 15-5-20…).

     • Giai đoạn thúc trái chín (trước thu hoạch 30-45 ngày): Tiếp tục ưu tiên Kali (K2SO4, KNO3), đặc biệt bổ sung Canxi và Bo. Có thể phun Canxi-Bo qua lá hoặc bón gốc các loại phân chứa Canxi (Ca(NO3)2, Vôi nông nghiệp), Borax.

     • Hạn chế tối đa bón Đạm (N) trong vòng 1-1.5 tháng cuối trước thu hoạch.

   • Sử dụng phân hữu cơ: Giúp cải tạo đất, tăng khả năng giữ và cung cấp dinh dưỡng từ từ, ổn định cho cây.

   • Chú ý: Không bón phân quá gần ngày thu hoạch (ít nhất 15-20 ngày).

2. Quản Lý Nước Tưới Thông Minh:

   • Duy trì độ ẩm đất ổn định trong suốt quá trình mang trái.

   • Quan trọng: Giảm lượng nước tưới hoặc xiết nước nhẹ từ 7-15 ngày trước khi thu hoạch (tùy điều kiện đất đai, thời tiết). Việc này giúp cơm sầu riêng ráo hơn, tăng độ ngọt, màu sắc đẹp và hạn chế sượng.

   • Đảm bảo hệ thống thoát nước tốt cho vườn, tránh ngập úng, đặc biệt vào mùa mưa.

3. Quản Lý Cành Tán Và Tỉa Trái:

   • Tỉa cành tạo tán thông thoáng, giúp cây quang hợp tốt.

   • Bỏ bớt những trái dị dạng, sâu bệnh, trái ở vị trí không phù hợp, đảm bảo số lượng trái trên cây phù hợp với sức khỏe của cây.

4. Kiểm Soát Đọt Non Giai Đoạn Nuôi Trái:

   • Nếu cây ra đọt non mạnh trong giai đoạn nuôi trái lớn, cần có biện pháp hãm đọt bằng cách phun các sản phẩm chuyên dụng (ví dụ MKP, các chất ức chế sinh trưởng phù hợp) để tập trung dinh dưỡng nuôi trái.

5. Thu Hoạch Đúng Độ Chín:

   • Quan sát các dấu hiệu chín: Gai nở đều, vỏ chuyển màu hơi vàng (tùy giống), cuống trái có khớp, ngửi có mùi thơm đặc trưng, gõ vào trái nghe tiếng bộp bộp (rỗng bên trong).

   • Không thu hoạch khi trái còn quá xanh hoặc sau khi mưa lớn. Nên thu hoạch vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát.

6. Bảo Vệ Bộ Lá Khỏe Mạnh:

   • Phòng trừ sâu bệnh hại kịp thời để bộ lá luôn xanh tốt, quang hợp hiệu quả, tạo đủ dinh dưỡng nuôi trái.

7. Chọn Giống Tốt, Phù Hợp:

   • Ưu tiên các giống có khả năng chống chịu tốt, ít bị sượng và cháy múi, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng địa phương.

IV. Lưu Ý Quan Trọng Khác:

• Xử lý sau thu hoạch: Tránh để trái tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời hoặc nơi có nhiệt độ quá cao sau khi thu hoạch.

• Ghi chép nhật ký vườn: Theo dõi quá trình bón phân, tưới nước, tình hình sâu bệnh để có kinh nghiệm cho các vụ sau.

Kết Luận:

Để sầu riêng không bị sượng cơm, cháy múi, đòi hỏi sự đầu tư chăm sóc tỉ mỉ và đúng kỹ thuật từ nhà vườn.

Việc quản lý tốt dinh dưỡng, nước tưới, thời điểm thu hoạch và các yếu tố khác sẽ giúp nâng cao chất lượng trái sầu riêng, mang lại hiệu quả kinh tế cao và bền vững.

Chúc bà con có những vụ mùa bội thu, cơm vàng thịt dẻo, không còn nỗi lo sượng hay cháy múi.